ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından dijital ortamda imzalanan 14 maddelik mutabakat metni, iki ülke arasındaki gerilimi düşürme ve Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlama amacı taşıyor. Beyaz Saray ve İran Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın yürürlüğe girdiğini resmen doğruladı.
ABD merkezli haber sitesi Axios’un bildirdiğine göre, Trump anlaşmayı Fransa’nın ev sahipliği yaptığı G7 zirvesi sırasında Versay Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yemekteyken imzaladı. Bu imza ile anlaşmanın yürürlüğe girdiği belirtildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, anlaşmanın dijital olarak imzalandığını ve yürürlüğe girdiğini açıklayarak, Farsça ve İngilizce metinlerin benzer olduğunu ifade etti. Reuters’ın haberine göre mutabakat metni şu temel maddeleri içeriyor:
1. ABD ve İran, tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal sona erdirecek ve birbirlerine karşı güç kullanmaktan kaçınacak. Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliği güvence altına alınacak.
2. Taraflar, birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne saygı gösterecek ve iç işlerine karışmayacak.
3. Nihai anlaşma, karşılıklı rıza ile uzatılabilecek 60 günlük bir süre içinde müzakere edilip sonuçlandırılacak.
4. ABD, anlaşmanın imzalanmasının ardından 30 gün içinde İran’a yönelik deniz ablukasını kaldıracak ve kuvvetlerini geri çekecek.
5. İran, 60 gün süreyle ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlayacak. Taraflar, Umman Sultanlığı ile diyalog kurarak boğazdaki gelecekteki denizcilik hizmetlerini belirleyecek.
6. ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlayacak.
7. ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve uluslararası yaptırımlar dahil olmak üzere tüm tek taraflı yaptırımları kaldıracak. İran nükleer programına ilişkin yaptırımlar müzakere edilecek.
8. İran, nükleer silah temin etmeyeceğini teyit edecek. Zenginleştirilmiş malzeme stoklarının imhası konusunda Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) gözetiminde anlaşmaya varılacak.
9. Nihai anlaşma imzalanana kadar mevcut durum korunacak. ABD yeni yaptırım uygulamayacak, bölgeye asker konuşlandırmayacak.
10. ABD, anlaşmanın imzalanmasının ardından İran ham petrolü ve petrol ürünleri ihracatı ile ilgili tüm hizmetler için muafiyetler verecek.
11. ABD, İran’a ait dondurulmuş fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt edecek.
12. Mutabakatın uygulanmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulacak.
13. Anlaşmanın belirli maddelerinin uygulanmaya başlanması koşuluyla, taraflar nihai anlaşma üzerinde müzakerelere başlayacak.
14. Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacak.
